ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਨਾਹਰਗੜ੍ਹ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਇੱਕ ਬਾਘ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਈ। ਜੰਗਲਾਤ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਕਾਰਨ ਹੋਏ ਹਾਦਸੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਪਾਰਕ ਦੇ ਬਾਹਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਘਟਨਾ ਬੁੱਧਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਕਰੀਬ 9 ਵਜੇ ਦੀ ਹੈ। ਨਾਹਰਗੜ੍ਹ ਜੈਵਿਕ ਪਾਰਕ ਦੇ ਐਨਕਲੋਜ਼ਰ ਨੰਬਰ 16 ਵਿੱਚ 42 ਸਾਲਾ ਸੁਗਨਾ ਦੇਵੀ ਸਮੇਤ 7 ਮਹਿਲਾ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸੁੱਕਾ ਘਾਹ ਕੱਟਣ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਸਫਾਈ ਲਈ ਦਾਖਲ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਚਸ਼ਮਦੀਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਔਰਤਾਂ ਅੰਦਰ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਜੰਗਲਾਤ ਗਾਰਡ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਐਨਕਲੋਜ਼ਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢੇ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਕਰਾਲ (ਪਿੰਜਰੇ ਦਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਗੇਟ) ਦਾ ਤਾਲਾ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
ਤਾਲਾ ਖੁੱਲ੍ਹਦਿਆਂ ਹੀ 'ਸ਼ਿਵਾਜੀ' ਨਾਂ ਦਾ ਬਾਘ ਸਿੱਧਾ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਫਾਈ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ 'ਤੇ ਝਪਟ ਪਿਆ। ਬਾਘ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਚੀਕ-ਚਿਹਾੜਾ ਮੱਚ ਗਿਆ। ਪੰਜ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਹਰ ਭੱਜ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਈ, ਜਦਕਿ ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੇੜੇ ਦੇ ਦਰੱਖਤ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਈ।
ਸੁਗਨਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਐਨਕਲੋਜ਼ਰ ਦੀ ਲੋਹੇ ਦੀ ਜਾਲੀ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਬਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਬਾਘ ਨੇ ਉਸਦੀ ਲੱਤ ਖਿੱਚ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਇਸ ਹਾਦਸੇ ਨੇ ਨਾਹਰਗੜ੍ਹ ਬਾਇਓਲੌਜੀਕਲ ਪਾਰਕ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਸਟੈਂਡਰਡ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਸੀਜਰ (SOP) 'ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਐਨਕਲੋਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਬਾਘ ਜਾਂ ਹੋਰ ਹਿੰਸਕ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਡਿਊਟੀ 'ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਜੰਗਲਾਤ ਗਾਰਡ ਨੇ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਏ ਬਿਨਾਂ ਗੇਟ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਐਨਕਲੋਜ਼ਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗਲਤੀ ਨੇ ਸੁਗਨਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਈ।
ਮ੍ਰਿਤਕ ਸੁਗਨਾ ਦੇਵੀ ਜੈਪੁਰ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਨੰਗਲ ਸੁਸਾਵਤਾਨ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਪਿੰਡ ਪਹੁੰਚੀ, ਉੱਥੇ ਸੋਗ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਗਈ। ਸੈਂਕੜੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਨਾਹਰਗੜ੍ਹ ਪਾਰਕ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਧਰਨੇ 'ਤੇ ਬੈਠ ਗਏ।
ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਲਾਸ਼ ਦਾ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਕਰਵਾਉਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮੰਗਾਂ 'ਤੇ ਅੜੇ ਰਹੇ।
ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਜੈਪੁਰ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਕੇ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਲਈ ਭੇਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਜੰਗਲਾਤ ਐਕਟ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਤਹਿਤ 10 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਠੇਕੇ 'ਤੇ ਨੌਕਰੀ ਦੇਣ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਆਪਣੀਆਂ ਮੰਗਾਂ 'ਤੇ ਅੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਵਿਭਾਗੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
बलजीत सिंह शेखावत
