ਜਾਣੋ ਕਿਵੇਂ 3-6-9-12 ਦਾ ਨਿਯਮ ਤੁਹਾਡੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵਿੱਤੀ ਮਾਹਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਮੇਂ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਜਾਲ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਫੰਡ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਥਿਆਰ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਨਿਯਮਤ ਬਚਤ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਵਿੱਤੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਵਿੱਚ '3-6-9-12 ਨਿਯਮ' ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਫਾਰਮੂਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਯਮ ਤੁਹਾਡੀ ਆਮਦਨ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਫੰਡ ਦਾ ਆਕਾਰ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਆਸਾਨ ਫਾਰਮੂਲਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਕਟ ਦੇ ਸਮੇਂ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕਿੰਨੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਖਰਚਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਹਰ ਵਰਗ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕੁਆਰੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਡੇ 'ਤੇ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਨੌਕਰੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਖਰਚਾ ਬਚਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਰਕਮ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਤਕਾਲੀ ਸੰਕਟ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਛੋਟੀ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਨੌਕਰੀ ਬਦਲਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਣ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਮਦਨ ਦਾ ਨਿਯਮਤ ਸਰੋਤ ਹੈ ਪਰ ਪਰਿਵਾਰ ਤੁਹਾਡੇ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਖਰਚੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਫੰਡ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਰਕਮ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਡੀਕਲ ਖਰਚਿਆਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਕੂਲ ਫੀਸ ਅਤੇ ਹੋਮ ਲੋਨ ਦੀਆਂ ਮਾਸਿਕ ਕਿਸਤਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਚੁਕਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਫ੍ਰੀਲਾਂਸਰ ਹੋ, ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਧਾਰਤ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਸਿਕ ਆਮਦਨ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਇਕੱਲੇ ਹੋਵੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਨੌਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਖਰਚਿਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਰਕਮ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੀ ਆਮਦਨ ਅਨਿਯਮਤ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ 'ਤੇ ਪੂਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਪੂਰੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦਾ ਫੰਡ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਇਹ ਫੰਡ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੱਡੀ ਵਪਾਰਕ ਮੰਦੀ ਜਾਂ ਲੰਬੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਰਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
"ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਫੰਡ ਦੀ ਰਕਮ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਤੁਹਾਡੀ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਹੀ ਇਸ ਫੰਡ ਦਾ ਅਸਲ ਆਕਾਰ ਤੈਅ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।" - ਬਲਵੰਤ ਜੈਨ, ਨਿਵੇਸ਼ ਸਲਾਹਕਾਰ
ਫ੍ਰੀਲਾਂਸਰਾਂ, ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਲਈ ਆਮਦਨ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮੈਂਬਰ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਮੈਡੀਕਲ ਖਰਚੇ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਫੰਡ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ 'ਤੇ ਹੋਮ ਲੋਨ ਜਾਂ ਕਾਰ ਲੋਨ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਈਐਮਆਈ ਦੀਆਂ ਦੇਣਦਾਰੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਡਿਫਾਲਟ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਵੱਡਾ ਫੰਡ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਫੰਡ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੁਹਾਡੇ ਅਸਲ ਮਾਸਿਕ ਖਰਚਿਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਉਹੀ ਖਰਚੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ ਜੋ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਖਰਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘਰ ਦਾ ਕਿਰਾਇਆ, ਰਾਸ਼ਨ, ਬਿਜਲੀ-ਪਾਣੀ ਦਾ ਬਿੱਲ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਫੀਸ, ਜ਼ਰੂਰੀ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਲੋਨ ਦੀ ਈਐਮਆਈ ਵਰਗੀਆਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮਨੋਰੰਜਨ, ਬਾਹਰ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਕੱਪੜੇ ਖਰੀਦਣ ਵਰਗੇ ਗੈਰ-ਜ਼ਰੂਰੀ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗਣਨਾ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸਹੀ ਟੀਚਾ ਮਿਲ ਸਕੇ।
ਮੰਨ ਲਓ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮਾਸਿਕ ਖਰਚਿਆਂ ਦਾ ਜੋੜ 25,000 ਰੁਪਏ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਫੰਡ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਟੀਚਾ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ।
ਤੁਹਾਨੂੰ 25,000 ਨੂੰ 6 ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੁੱਲ ਟੀਚਾ 1,50,000 ਰੁਪਏ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇੰਨੀ ਰਕਮ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਡੇਢ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਟੀਚਾ ਦੇਖ ਕੇ ਘਬਰਾਉਣ ਦੀ ਬਿਲਕੁਲ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਇੱਕੋ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਫੰਡ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਸਿਰਫ਼ 500 ਜਾਂ 1,000 ਰੁਪਏ ਦੀ ਛੋਟੀ ਬਚਤ ਨਾਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਬਚਤ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੋਨਸ, ਟੈਕਸ ਰਿਫੰਡ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਾਧਨ ਰਾਹੀਂ ਵਾਧੂ ਆਮਦਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਸਿੱਧਾ ਇਸ ਫੰਡ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿਓ।
ਇਸ ਫੰਡ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਿਟਰਨ ਕਮਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਲੋੜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੁਰੰਤ ਪੈਸਾ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਤਰਲਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ।
ਇਸ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਪੈਨੀ ਸਟਾਕਸ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜੋਖਮ ਵਾਲੇ ਮਿਊਚੁਅਲ ਫੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਥੇ ਪੂੰਜੀ ਡੁੱਬਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮਾਹਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਫੰਡ ਦਾ 30 ਤੋਂ 40 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹਿੱਸਾ ਬਚਤ ਖਾਤੇ ਜਾਂ ਬੈਂਕ ਫਿਕਸਡ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ (FD) ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਤੁਰੰਤ ਪੈਸਾ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ਬਾਕੀ 60 ਤੋਂ 70 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹਿੱਸਾ ਘੱਟ ਜੋਖਮ ਵਾਲੇ ਲਿਕਵਿਡ ਫੰਡਾਂ ਜਾਂ ਓਵਰਨਾਈਟ ਮਿਊਚੁਅਲ ਫੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਬੈਂਕ ਨਾਲੋਂ ਕੁਝ ਬਿਹਤਰ ਰਿਟਰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਦਲਾਅ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਫੰਡ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰੋ।
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਮਾਸਿਕ ਖਰਚੇ ਜਾਂ ਲੋਨ ਦੀਆਂ ਕਿਸਤਾਂ ਵਧ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਫੰਡ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਵਧਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਿੱਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਪੈਸਾ ਕਮਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਹੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਅੱਜ ਹੀ ਆਪਣਾ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਫੰਡ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ।
*Edit with Google AI Studio
जोगेन्द्र सिंह शेखावत
