નવી દિલ્હીમાં આયોજિત બ્રિક્સ શિખર સંમેલનમાં 11 દેશોએ પરમાણુ પ્રતિષ્ઠાનો પર હુમલા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી અને મધ્ય પૂર્વમાં સંયમ રાખવા અપીલ કરી.
આ ઘોષણાપત્રમાં મધ્ય પૂર્વમાં મહત્તમ સંયમ રાખવા અને નાગરિક તથા પરમાણુ માળખાકીય સુવિધાઓની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે ભારપૂર્વક અપીલ કરવામાં આવી છે. આ નિવેદન વૈશ્વિક સ્તરે વધતા તણાવ વચ્ચે આવ્યું છે, જેનાથી મહાસત્તાઓની ચિંતાઓ વધી ગઈ છે.
બ્રિક્સના સંયુક્ત ઘોષણાપત્રમાં સ્પષ્ટપણે કહેવામાં આવ્યું છે કે 'સશસ્ત્ર સંઘર્ષો' દરમિયાન પણ પરમાણુ સુરક્ષા અને સંરક્ષણ દરેક સંજોગોમાં જાળવી રાખવું જોઈએ.
તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે આ સંઘર્ષોથી સામાન્ય લોકો અને પર્યાવરણને કોઈપણ પ્રકારનું નુકસાન ન થાય.
રાજકીય વિશ્લેષકો માને છે કે આ નિવેદનને અમેરિકા અને ઇઝરાયેલ દ્વારા ઈરાનના પરમાણુ પ્રતિષ્ઠાનો પર કરાયેલા હુમલાઓની પરોક્ષ ટીકા તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે. બ્રિક્સે કોઈ પણ દેશનું નામ લીધા વિના એક મજબૂત સંદેશ આપ્યો છે.
આ ઘોષણાપત્ર ભારતના યજમાનપદે થયેલા સઘન કૂટનીતિક પ્રયાસોનું પરિણામ છે. આ પહેલા મે મહિનામાં યોજાયેલી બ્રિક્સ વિદેશ મંત્રીઓની બેઠકમાં ઈરાન, સાઉદી અરેબિયા અને સંયુક્ત આરબ અમીરાત વચ્ચેના મતભેદોને કારણે કોઈ સંયુક્ત નિવેદન જારી થઈ શક્યું ન હતું.
જોકે, ભારતના પ્રયાસો બાદ શનિવારે નેતાઓની બેઠકમાં આ મહત્વપૂર્ણ નિવેદન જારી કરવામાં આવ્યું, જે જૂથની એકતા દર્શાવે છે.
નેતાઓએ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ દ્વારા અધિકૃત ન હોય તેવા એકપક્ષીય પ્રતિબંધોની પણ ટીકા કરી. જોકે આ દરમિયાન કોઈ પણ દેશનું સીધું નામ લેવામાં આવ્યું ન હતું, પરંતુ આ ટિપ્પણી રશિયા પર લાગેલા પશ્ચિમી પ્રતિબંધોની પૃષ્ઠભૂમિમાં ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
આ મહત્વપૂર્ણ સંમેલનમાં ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી, ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ, રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન અને ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશકિયાન સહિત ઘણા ટોચના નેતાઓ સામેલ થયા.
ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગે ઉદ્ઘાટન સત્રમાં કહ્યું કે મધ્ય પૂર્વનું યુદ્ધ આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયના સહિયારા હિતોને અનુકૂળ નથી. તેમણે બ્રિક્સ જૂથને આ ક્ષેત્રમાં શાંતિદૂતની ભૂમિકા ભજવવા વિનંતી કરી.
जोगेन्द्र सिंह शेखावत
