ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਲੁਭਾਉਣੇ ਆਫਰ, ਕੇਵਾਈਸੀ ਅਪਡੇਟ ਕਰਨ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ, ਖਾਤਾ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦਾ ਡਰ ਜਾਂ ਕੋਈ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਲਾਲਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੁਨੇਹੇ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਲਿੰਕ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਬਿਲਕੁਲ ਅਸਲੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਜਾਅਲੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਦਾ ਧੋਖਾ
ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਲਿੰਕ 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਇੱਕ ਜਾਅਲੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਉੱਥੇ ਆਪਣੀ ਲੌਗਇਨ ਆਈਡੀ, ਪਾਸਵਰਡ, ਡੈਬਿਟ ਕਾਰਡ ਨੰਬਰ ਜਾਂ ਓਟੀਪੀ ਵਰਗੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਰਜ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਿੱਧੇ ਠੱਗਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਲਿੰਕ 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਨਾ ਕਰੋ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਦਾ URL ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਖੋ। ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'https://' ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
2. ਯੂਪੀਆਈ ਕਲੈਕਟ ਰਿਕਵੈਸਟ ਦਾ ਝਾਂਸਾ
ਯੂਪੀਆਈ ਨੇ ਪੈਸਿਆਂ ਦੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਰਲ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਠੱਗਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦਾ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਠੱਗ ਖੁਦ ਨੂੰ ਖਰੀਦਦਾਰ ਜਾਂ ਕਸਟਮਰ ਕੇਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੱਸ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਯੂਪੀਆਈ 'ਕਲੈਕਟ ਰਿਕਵੈਸਟ' ਭੇਜਦੇ ਹਨ।
ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੈਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਯੂਪੀਆਈ ਪਿੰਨ ਦਰਜ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਝੂਠ ਹੈ।
ਇੱਕ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਹਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਯੂਪੀਆਈ ਪਿੰਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਪੈਸੇ ਭੇਜਣ ਜਾਂ ਬੈਲੇਂਸ ਚੈੱਕ ਕਰਨ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪੈਸੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਦੇ ਵੀ ਪਿੰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ।"
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੈਸੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪਿੰਨ ਦਰਜ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹੇ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਸਮਝ ਜਾਓ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਧੋਖਾਧੜੀ ਹੈ।
3. ਰਿਮੋਟ ਐਕਸੈਸ ਐਪਸ ਨਾਲ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ
ਇਹ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਠੱਗ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸਮੱਸਿਆ, ਰਿਫੰਡ ਜਾਂ ਕੇਵਾਈਸੀ ਵੈਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਕੁਝ ਖਾਸ ਐਪਸ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਸਕ੍ਰੀਨ-ਸ਼ੇਅਰਿੰਗ ਜਾਂ ਰਿਮੋਟ ਐਕਸੈਸ ਐਪਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੰਸਟਾਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ਨੂੰ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਟਰੋਲ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਐਪ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਪਾਸਵਰਡ ਅਤੇ ਓਟੀਪੀ ਦੇਖ ਕੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਸੇ ਕਢਵਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਧਿਆਨ ਦਿਓ, ਕੋਈ ਵੀ ਬੈਂਕ ਜਾਂ ਅਸਲੀ ਕੰਪਨੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਹੇਗੀ।
4. ਜਾਅਲੀ ਕਸਟਮਰ ਕੇਅਰ ਦਾ ਜਾਲ
ਕਈ ਵਾਰ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਉਤਪਾਦ ਜਾਂ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ ਆਉਣ 'ਤੇ ਗੂਗਲ ਜਾਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਕਸਟਮਰ ਕੇਅਰ ਨੰਬਰ ਲੱਭਦੇ ਹਨ। ਸਾਈਬਰ ਠੱਗ ਇਸੇ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਉਹ ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਜਾਅਲੀ ਹੈਲਪਲਾਈਨ ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੰਬਰਾਂ 'ਤੇ ਕਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਖੁਦ ਨੂੰ ਕਸਟਮਰ ਕੇਅਰ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੱਸ ਕੇ ਮਦਦ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਓਟੀਪੀ, ਕਾਰਡ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੰਗ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਜਾਲ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚਿਆ ਜਾਵੇ?
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਜਾਂ ਵੈਰੀਫਾਈਡ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪ ਤੋਂ ਹੀ ਕਸਟਮਰ ਕੇਅਰ ਦਾ ਨੰਬਰ ਲਓ।
5. ਸਿਮ ਸਵੈਪ: ਤੁਹਾਡੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਠੱਗਾਂ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ
ਸਿਮ ਸਵੈਪ ਜਾਂ ਸਿਮ ਕਲੋਨਿੰਗ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਠੱਗ ਤੁਹਾਡੇ ਮੋਬਾਈਲ ਆਪਰੇਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸਿਮ ਕਾਰਡ ਜਾਰੀ ਕਰਵਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਉਹ ਆਪਰੇਟਰ ਨੂੰ ਇਹ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁਰਾਣਾ ਸਿਮ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਨਵਾਂ ਸਿਮ ਐਕਟੀਵੇਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਡਾ ਪੁਰਾਣਾ ਸਿਮ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਫ਼ੋਨ ਦਾ ਨੈੱਟਵਰਕ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਓਟੀਪੀ, ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੇ ਅਲਰਟ ਅਤੇ ਕਾਲਾਂ ਠੱਗ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਿਮ 'ਤੇ ਜਾਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਖਾਤੇ 'ਤੇ ਪੂਰਾ ਕੰਟਰੋਲ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਸਿਮ ਸਵੈਪ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਕੀ ਹਨ?
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਫ਼ੋਨ ਦਾ ਨੈੱਟਵਰਕ ਅਚਾਨਕ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਮ ਸਵੈਪ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਆਪਰੇਟਰ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।
ਆਨਲਾਈਨ ਧੋਖਾਧੜੀ ਤੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖੋ
ਡਿਜੀਟਲ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿਣ ਲਈ ਚੌਕਸੀ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਥਿਆਰ ਹੈ। ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਓਟੀਪੀ, ਯੂਪੀਆਈ ਪਿੰਨ, ਪਾਸਵਰਡ ਜਾਂ ਕਾਰਡ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਫ਼ੋਨ, ਈਮੇਲ ਜਾਂ ਸੁਨੇਹੇ 'ਤੇ ਸਾਂਝੀ ਨਾ ਕਰੋ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਸਵਰਡਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਟੂ-ਫੈਕਟਰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਰੱਖੋ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਹੋਣ 'ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਪੋਰਟਲ (1930) 'ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਓ।
*Edit with Google AI Studio
जोगेन्द्र सिंह शेखावत
