ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦਾ ਡੇਡੀਕੇਟਿਡ ਫਰੇਟ ਕਾਰੀਡੋਰ (DFC) ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਮਾਲ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਇਸਦਾ 567 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਹਿੱਸਾ ਰਾਜ ਦੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵਰਦਾਨ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਸ ਕਾਰੀਡੋਰ ਦੇ ਬਣਨ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਲ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਦੀ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਲਾਜਿਸਟਿਕਸ ਦੀ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਅਸਤ ਰੇਲ ਮਾਰਗਾਂ 'ਤੇ ਯਾਤਰੀ ਗੱਡੀਆਂ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਲਈ ਵਾਧੂ ਸਮਰੱਥਾ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੋਈ ਹੈ।
ਡੇਡੀਕੇਟਿਡ ਫਰੇਟ ਕਾਰੀਡੋਰ ਦਾ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਡੇਡੀਕੇਟਿਡ ਫਰੇਟ ਕਾਰੀਡੋਰ (WDFC) ਦਾ ਲਗਭਗ 567 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਹਿੱਸਾ, ਜੋ ਰੇਵਾੜੀ ਤੋਂ ਪਾਲਨਪੁਰ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਇੱਕ ਰਾਜ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਫਰੇਟ ਕਾਰੀਡੋਰ ਸੈਕਸ਼ਨ ਹੈ। ਇਸ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨਾਲ ਰਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਲਾਭ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਸ ਕਾਰੀਡੋਰ ਰਾਹੀਂ, ਰਾਜ ਦੇ ਜੈਪੁਰ, ਅਜਮੇਰ, ਪਾਲੀ ਅਤੇ ਜੋਧਪੁਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕੇਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਮਾਲ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਟੈਕਸਟਾਈਲ, ਸਿਰੇਮਿਕ, ਮਾਰਬਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 1,337 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ 1,506 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਪੱਛਮੀ ਡੇਡੀਕੇਟਿਡ ਫਰੇਟ ਕਾਰੀਡੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਦੀ ਵੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਬਜਟ 2026-27 ਵਿੱਚ, ਡਾਨਕੁਨੀ ਤੋਂ ਸੂਰਤ ਤੱਕ 2,052 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੇ ਨਵੇਂ ਡੇਡੀਕੇਟਿਡ ਫਰੇਟ ਕਾਰੀਡੋਰ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦਾ ਹੋਰ ਵਿਸਤਾਰ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਹੈ। DFC 'ਤੇ ਗੱਡੀਆਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਨਾਲ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਈਂਧਨ ਦੀ ਬਚਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਉਤਸਰਜਨ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਗਤੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਾਰਗੋ ਟਰਮੀਨਲ, ਲਾਜਿਸਟਿਕਸ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਮਲਟੀਮੋਡਲ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਉਦਯੋਗ, ਵਪਾਰ, ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਗਤੀ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਹ DFC ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਲਾਜਿਸਟਿਕਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਆਧਾਰ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ।
महेन्द्रसिंह शेखावत
