ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸ਼ੇਅਰਾਂ 'ਚ ਭਾਰੀ ਵਿਕਰੀ ਨਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਢਹਿ-ਢੇਰੀ। ਸੈਂਸੈਕਸ 600 ਅੰਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡਿੱਗਿਆ, ਨਿਫਟੀ ਵੀ ਲਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ 'ਚ। ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਪਿੱਛੇ 6 ਵੱਡੇ ਕਾਰਨ ਜਾਣੋ।
ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਦਿਨ, ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰ 'ਚ ਹੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਲਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ 'ਚ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ 'ਚ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣ ਗਿਆ।
ਸਵੇਰੇ 9:30 ਵਜੇ, ਬੰਬਈ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ (BSE) ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੂਚਕ ਅੰਕ ਸੈਂਸੈਕਸ 0.81 ਫੀਸਦੀ ਯਾਨੀ 631 ਅੰਕਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਨਾਲ 77,520 ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਉੱਥੇ ਹੀ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ (NSE) ਦਾ ਨਿਫਟੀ ਵੀ 0.64 ਫੀਸਦੀ ਯਾਨੀ 154 ਅੰਕ ਡਿੱਗ ਕੇ 24,183 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ। ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਇਸ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਬੈਂਕਿੰਗ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸ਼ੇਅਰਾਂ 'ਚ ਤੇਜ਼ ਵਿਕਰੀ ਰਿਹਾ।
ਸੈਕਟਰ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਬਾਅ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਬੈਂਕਾਂ 'ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਨਿਫਟੀ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਬੈਂਕ ਇੰਡੈਕਸ 'ਚ 2.65 ਫੀਸਦੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵਿੱਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਆਟੋ ਅਤੇ ਰਿਐਲਟੀ ਸੈਕਟਰ 'ਚ ਵੀ ਵਿਕਰੀ ਹਾਵੀ ਰਹੀ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਝ ਸੈਕਟਰਾਂ 'ਚ ਤੇਜ਼ੀ ਵੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਨਿਫਟੀ ਪੀਐਸਯੂ ਬੈਂਕ, ਫਾਰਮਾ, ਆਈਟੀ ਅਤੇ ਮੈਟਲ ਇੰਡੈਕਸ ਹਰੇ ਨਿਸ਼ਾਨ 'ਚ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਇਸ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਰਨ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ। ਆਓ ਇਨ੍ਹਾਂ 6 ਮੁੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜਾਣੀਏ।
ਵੀਕਐਂਡ ਦੌਰਾਨ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਾਲੇ ਤਣਾਅ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਈਰਾਨ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਈਰਾਨ ਦੀ ਇਸਲਾਮਿਕ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡ ਕੋਰ (IRGC) ਨੇ ਹਾਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ ਤੋਂ ਲੰਘ ਰਹੇ ਦੋ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰਾਂ 'ਚ ਧਮਾਕੇ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਹੋਰ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮੱਧ ਪੂਰਬ 'ਚ ਵਧਦੇ ਤਣਾਅ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ। ਬ੍ਰੈਂਟ ਕਰੂਡ ਦੀ ਕੀਮਤ 2 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਛਲ ਕੇ 90.19 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ।
ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਵਾਧਾ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਆਯਾਤਕ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸੋਮਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਏਸ਼ੀਆਈ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਚ ਵੀ ਭਾਰੀ ਦਬਾਅ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਜਾਪਾਨ ਦਾ ਨਿੱਕੇਈ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦਾ ਕੋਸਪੀ 4 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੁੱਟ ਗਏ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਚ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸੀ। ਐਸਐਂਡਪੀ 500 ਅਤੇ ਨੈਸਡੈਕ 'ਚ 1 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਸਰ ਅੱਜ ਏਸ਼ੀਆਈ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ।
ਘਰੇਲੂ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸ਼ੇਅਰਾਂ 'ਚ ਤੇਜ਼ ਵਿਕਰੀ ਰਹੀ। ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਜੂਨ ਤਿਮਾਹੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ 'ਤੇ ਖਰੇ ਨਹੀਂ ਉਤਰੇ।
ਨਤੀਜਿਆਂ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਐਚਡੀਐਫਸੀ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਐਕਸਿਸ ਬੈਂਕ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ 'ਚ ਲਗਭਗ 5 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਕੋਟਕ ਮਹਿੰਦਰਾ ਬੈਂਕ ਦਾ ਸ਼ੇਅਰ ਵੀ 3 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੁੱਟ ਗਿਆ।
ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਂਡ ਯੀਲਡ 'ਚ ਵਾਧੇ ਨੇ ਵੀ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 10-ਸਾਲਾ ਯੂਐਸ ਟ੍ਰੇਜ਼ਰੀ ਬਾਂਡ ਦੀ ਯੀਲਡ ਵਧ ਕੇ 4.551 ਫੀਸਦੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।
ਜਦੋਂ ਬਾਂਡ ਯੀਲਡ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਇਕੁਇਟੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਪੈਸਾ ਕੱਢ ਕੇ ਬਾਂਡ 'ਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਵਧੇਰੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ੇਅਰਾਂ 'ਚ ਵਿਕਰੀ ਵਧਦੀ ਹੈ।
ਮਹਿੰਗੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਦਾ ਅਸਰ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਵੀ ਪਿਆ। ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰ 'ਚ ਰੁਪਿਆ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 11 ਪੈਸੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ 96.41 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ। ਰੁਪਏ 'ਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਵੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਸੈਂਟੀਮੈਂਟ ਨੂੰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
जोगेन्द्र सिंह शेखावत
