ਸਿਰੋਹੀ ਦੇ ਦੀਪਕ ਤੋਲਾਨੀ 11 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬੇਜ਼ੁਬਾਨਾਂ ਦਾ ਢਿੱਡ ਭਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਕੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ-ਰੋਟੀ ਖਿਲਾਉਣ ਦੀ ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਦੀਪਕ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਸੇਵਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਜਿਹੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਲਗਭਗ 11 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖਾਣਾ ਖਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਖਿਆਲ ਆਇਆ ਕਿ ਇਨਸਾਨ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਭੋਜਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੇਜ਼ੁਬਾਨ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਵਾਲ ਘਰ ਕਰ ਗਿਆ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦਾ ਢਿੱਡ ਭਰਨ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੈ। ਬਸ ਇਹੀ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੰਕਲਪ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੇਜ਼ੁਬਾਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਪਕ ਗੋਲੀ-ਬਿਸਕੁਟ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜੋ ਵੀ ਪੈਸੇ ਆਉਂਦੇ, ਉਹ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਰਕਮ ਬਚਾ ਕੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਲਈ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਰੋਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪੈਦਲ ਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਕੋਈ ਭੁੱਖਾ ਕੁੱਤਾ ਮਿਲਦਾ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਖਿਲਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ।
ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ਨੇਕ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਦੁੱਧ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਕੁਝ ਰੋਟੀ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਵਟਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਸੇਵਾ ਦਾ ਇਹ ਕਾਫ਼ਲਾ ਵਧਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੀਪਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਕੂਟੀ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਈ। ਸਕੂਟੀ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਹੋਰ ਵੀ ਆਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਣ ਲੱਗੇ।
ਅੱਜ ਦੀਪਕ ਆਪਣੀ ਸਕੂਟੀ 'ਤੇ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਰੋਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੇਜ਼ੁਬਾਨ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। 11 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਕਦਮ ਅੱਜ ਸੇਵਾ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਮਿਸਾਲ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਹ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚੀ ਮਾਨਵਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਨਸਾਨਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਬੇਜ਼ੁਬਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਾ ਰੱਖਣਾ ਵੀ ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
गणपत सिंह मांडोली
