WHO ਅਤੇ ਵੇਰੀਵੈਲ ਹੈਲਥ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਫੇਫੜਿਆਂ ਅਤੇ ਕੋਲੋਰੈਕਟਲ ਕੈਂਸਰ ਸਭ ਤੋਂ ਜਾਨਲੇਵਾ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਵਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਖਰ ਕਿਹੜਾ ਕੈਂਸਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਤਰਨਾਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਲੋਕ ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਰ ਕੈਂਸਰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੁਝ ਕੈਂਸਰ ਅਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਫੈਲਦੇ ਹਨ।
ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਈਲੈਂਟ ਕਿਲਰ ਕੈਂਸਰਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਅਕਸਰ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਅਤੇ ਵੇਰੀਵੈਲ ਹੈਲਥ (Verywell Health) ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਾਤਕ ਕੈਂਸਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦਾ ਕੈਂਸਰ (Lung Cancer) ਅਤੇ ਕੋਲੋਰੈਕਟਲ ਕੈਂਸਰ (Colorectal Cancer) ਯਾਨੀ ਆਂਤੜੀਆਂ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਆਓ ਸਮਝੀਏ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਕੈਂਸਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਨਲੇਵਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕਿਹੜੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਸਾਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਵੇਰੀਵੈਲ ਹੈਲਥ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ, ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਹੀ ਹੈ।
ਇਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਖਤਰਨਾਕ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣ ਇੰਨੇ ਆਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਖੰਘ ਜਾਂ ਧੂੜ-ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਅਸਰ ਸਮਝ ਕੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਬਿਮਾਰੀ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਲੈ ਲੈਂਦੀ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਇਸਦਾ ਸਹੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਪਾਉਂਦਾ।
WHO ਅਨੁਸਾਰ, ਕੋਲੋਰੈਕਟਲ ਕੈਂਸਰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕੈਂਸਰ ਸਾਡੇ ਪੇਟ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਯਾਨੀ ਵੱਡੀ ਆਂਤ ਅਤੇ ਮਲ-ਦੁਆਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਕੈਂਸਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਂਤੜੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਗੰਢਾਂ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੌਲਿਪਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਖਰਾਬ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ, ਜੰਕ ਫੂਡ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੀ ਕਮੀ ਇਸਦੇ ਵੱਡੇ ਕਾਰਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
WHO ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੈਂਸਰ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਜਾਨਲੇਵਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਜੇਕਰ ਇਸਦੀ ਪਛਾਣ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ (Early Stage) ਵਿੱਚ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਲਾਜ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੀ ਉਮਰ 45-50 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਜਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕੈਂਸਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਰੁਟੀਨ ਚੈੱਕਅੱਪ ਜਾਂ ਕੋਲੋਨੋਸਕੋਪੀ ਵਰਗੇ ਟੈਸਟ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਵਾਓ।
ਤੰਬਾਕੂ, ਸਿਗਰਟ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾ ਲਓ। ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਹੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਹਰੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਫਲ ਅਤੇ ਫਾਈਬਰ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਧਾਓ। ਪੈਕਡ ਫੂਡ, ਲਾਲ ਮੀਟ (Red Meat) ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇਲ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰੋ।
ਬੇਦਾਅਵਾ: ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਿਰਫ਼ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਯੋਗ ਡਾਕਟਰੀ ਰਾਏ ਦਾ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੋਈ ਵੀ ਦਵਾਈ, ਇਲਾਜ ਜਾਂ ਨੁਸਖੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਾ ਅਜ਼ਮਾਉਣ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਉਸ ਡਾਕਟਰੀ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਹਿਰ ਜਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰ ਲੈ ਲੈਣ।
जोगेन्द्र सिंह शेखावत
